نکاتی درمورد آواز دشتی
نکاتی درمورد آواز دشتی

یکی از آواز های قدیمی ایرانی و متعلق به دستگاه شور، آواز دشتی است که تا مدت ها نام مشخصی برای این آواز وجود نداشته است. در میان آواز های متعلق به دستگاه شور بیشترین شباهت را آواز دشتی با این دستگاه دارد. ریشه این موسیقی به منطقه دشستان در استان بوشهر باز می گردد. شباهت این آواز به آواز های مناطق شمالی ایران مثل استان گیلان بسیار زیاد است. درجه پنجم دستگاه شور در آواز دشتی حائز اهمیت است و نت آن به نت شاهد آواز دشتی مشهور است. به این صورت که اگر با فواصل مشخص و معمولی دستگاه شور نواخته شود پس از رسیدن به پنجمین گام در این دستگاه، آواز دشتی آغاز می شود. البته این گام ممکن است یک ربع پرده بالتر و پایین تر باشد که دلیل بوجود آمدن یک حالت حزن اور در این آواز می شود. آواز دشتی بسیار غم انگیز است و بیشتر در لالایی ها و تعزیه خوانی مورد استفاده قرار می گیرد. حتی گوشه ای نیز در این آواز وجود دارد که نام ان گوشه غم انگیز است.
گوشه های آواز دشتی
• گوشه دشستانی
• گوشه حاجیانی
• گوشه بیدگلی
• گوشه چوپانی
• گوشه اوج
• گوشه گیلکی
• گوشه کوچه باغی
• گوشه غم انگیز
• گوشه سملی
در اجرای گوشه های آواز دشتی پرده ها هیچ تغییری نمی کنند و تنها تفاوت این گوشه ها با هم به خاطر نوع تحریر های مورد استفاده در آن ها است.
گوشه عشاق: این گوشه نیز متعلق به آواز دشتی است که از نظر فاصله شبیه به دستگاه شور است ولی در اجرای آن مورد استفاده قرار نمی گیرد. البته برخی از موسیقیدانان گوشه عشاق را اوج آواز دشتی می دانند و برخی دیگر این گوشه را برای دستگاه نوا و کاربرد آن در آواز دشتی نوعی پرده گردانی می دانند. دسته دوم گوشه عشاق را در دستگاه های همایون، راست پنجگاه و نوا قرار می دهند.
آثار مشهور در آواز دشتی
• سرود ای ایران اثر روح الله خالقی
• الهه ناز  اثر اکبر محسنی با آواز غلامحسین بنان
• موسم گل اثر موسی معروفی
• کاروان اثر ابوالحسن صبا
• قفس اثر ابوالحسن صبا
• کاروان اثر مرتضی محجوبی و با آواز غلامحسین بنان
گام های مورد استفاده در آواز دشتی در واقع همان گام های مورد استفاده در دستگاه شور است و تنها تفاوت این دو در این است که درجه چهارم آواز دشتی  درجه هشتم دستگاه شور است.